ফেচবুক ব্যৱহাৰকাৰীয়ে আচলতে কি বিচাৰে?

ভাইৰেল পোষ্ট, মনোবিজ্ঞান আৰু ডিজিটেল সমাজৰ এক বিশ্লেষণ

ড০ জয়ন্ত সোনোৱাল
সহকাৰী অধ্যাপক, উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
নামৰূপ মহাবিদ্যালয়, অসম

সাৰাংশ

ডিজিটেল যুগত ফেচবুক কেৱল সামাজিক যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়; ই মানুহৰ আচৰণ, অনুভূতি আৰু সামাজিক সম্পৰ্কৰ প্ৰতিফলন‌ কৰে। লক্ষ্য কৰা যায় যে বহু ক্ষেত্ৰত গভীৰ জ্ঞানসমৃদ্ধ বা সমায়োপযোগী পোষ্টত তুলনামূলক কম সঁহাৰি আহে, অথচ কোনো বিশেষ বাৰ্তা নথকা ব্যক্তিগত ফটো বা চমু শুভেচ্ছা বাৰ্তাই হাজাৰ হাজাৰ Like, Comment আৰু Share লাভ কৰে। এই বৈপৰীত্যৰ আঁৰত থকা মনোবৈজ্ঞানিক, সমাজবৈজ্ঞানিক আৰু প্ৰযুক্তিগত কাৰণসমূহ এই প্ৰবন্ধত বিশ্লেষণ কৰা হৈছে।

অনুভূতিয়ে তথ্যক অতিক্ৰম কৰে

মানুহে ফেচবুকত মূলতঃ জ্ঞান আহৰণ কৰিবলৈ নহয়, অনুভূতি, সম্পৰ্ক আৰু বিনোদনৰ সন্ধানত প্ৰৱেশ কৰে। সেয়েহে যি পোষ্টে ক্ষন্তেকতে হাঁহি, কৌতূহল, সহানুভূতি বা আত্মীয়তাৰ অনুভূতি জগায়, সেই পোষ্ট অধিক সঁহাৰি লাভ কৰে। গৱেষণাধৰ্মী বা বিশ্লেষণমূলক লেখা পঢ়িবলৈ সময় আৰু মানসিক একাগ্ৰতা লাগে, যিটো অধিকাংশ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে সামাজিক মাধ্যম ব্যৱহাৰৰ সময়ত দিব নোখোজে।

Figure 1

ফেচবুকে কি বিচাৰে?

ফেচবুকে পোষ্টৰ গুণগত মান মূল্যায়ন নকৰে। বৰঞ্চ ই লক্ষ্য কৰে—

• Like আৰু Reaction

• Comment

• Share

• পোষ্টত কিমান সময় ব্যয় কৰা হৈছে

• পোষ্টটোৱে আলোচনা আৰম্ভ কৰিছে নে নাই

যদি কোনো পোষ্টে প্ৰথম কেইমিনিটতে অধিক সঁহাৰি লাভ কৰে, তেন্তে অ্যালগৰিদমে সেই পোষ্ট অধিক মানুহৰ News Feed-ত দেখুৱায়। এইদৰেই ভাইৰেল হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।

মুখমণ্ডল, সৌন্দৰ্য আৰু ইতিবাচকতা

মনোবিজ্ঞানৰ গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে মানুহৰ মগজুৱে স্বাভাৱিকভাৱে মুখমণ্ডল আৰু হাঁহিমুখীয়া অভিব্যক্তিৰ প্ৰতি অধিক আকৰ্ষিত হয়। ব্যক্তিগত ছবি, ভ্ৰমণ, পৰিয়াল, উৎসৱ বা শুভেচ্ছা-বাৰ্তাৰ দৰে ইতিবাচক বিষয়বস্তু সেয়েহে অধিক সঁহাৰি লাভ কৰে।

সামাজিক স্বীকৃতিৰ মনোবিজ্ঞান

Like কেৱল পোষ্টৰ মানদণ্ডৰ মূল্যায়ন নহয়; বহু ক্ষেত্ৰত ই সামাজিক সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ এক মাধ্যম। বন্ধু বা পৰিচিত ব্যক্তিৰ পোষ্টত Like বা Comment কৰাটো সামাজিক সৌজন্য, পাৰস্পৰিকতা আৰু সম্পৰ্কৰ অংশ।

শিক্ষাবিদ আৰু গৱেষকৰ বাবে শিক্ষণীয় দিশ

যদি শিক্ষামূলক বা গৱেষণাধৰ্মী বিষয়বস্তু অধিক মানুহৰ ওচৰলৈ নিব বিচৰা হয়, তেন্তে কেৱল তথ্য উপস্থাপন কৰিলেই যথেষ্ট নহয়। তথ্যৰ সৈতে বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতা, আকৰ্ষণীয় ছবি, সহজ ভাষা আৰু পাঠকক ভাবিবলৈ বাধ্য কৰা প্ৰশ্ন সংযোজন কৰিলে Engagement যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

Figure 2

উপসংহাৰ

ফেচবুকত ভাইৰেল হোৱাটো সদায় বিষয়বস্তুৰ গুণগত মানৰ সূচক নহয়। বৰঞ্চ ই মানুহৰ অনুভূতি, সামাজিক সম্পৰ্ক, দৃশ্যগত আকৰ্ষণ আৰু ফেচবুকৰ অ্যালগৰিদমৰ যৌথ প্ৰভাৱৰ ফল। সেয়েহে ডিজিটেল যুগত জ্ঞানৰ প্ৰচাৰৰ বাবে গৱেষক, শিক্ষক আৰু সমাজচিন্তকসকলে তথ্যক কাহিনী, অনুভূতি আৰু দৃশ্যগত সৌন্দৰ্যৰ সৈতে উপস্থাপন কৰাৰ দক্ষতা আয়ত্ত কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।