মানসিক চাপ: কাৰণ, প্ৰভাৱ আৰু প্ৰতিকাৰ

মানসিক চাপ সকলো মানুহৰ জীৱনৰ এক স্বাভাৱিক আৰু অবিচ্ছেদ্য অংশ। জীৱনৰ বিভিন্ন পৰিস্থিতি, দায়িত্ব আৰু প্ৰত্যাশাৰ মাজত মানুহে বিভিন্ন সময়ত মানসিক চাপ অনুভৱ কৰে। সামান্য মানসিক চাপ কেতিয়াবা জীৱনত আগবঢ়াবলৈ সহায় কৰে যদিও অতিমাত্ৰা মানসিক চাপ মানুহৰ জীৱনত গুৰুতৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। এই কাৰণে মানসিক চাপৰ কাৰণ, প্ৰভাৱ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকাৰৰ বিষয়ে সচেতন হোৱা অতি প্ৰয়োজনীয়।

মানসিক চাপৰ বহুতো কাৰণ আছে। আজিৰ প্ৰতিযোগিতামূলক সমাজত চকাৰিজীৱী লোকসকলে কৰ্মক্ষেত্ৰত বহুতো চাপৰ সন্মুখীন হয়। কৰ্মৰ অতিভাৰ, সময়মতে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাধ্যবাধকতা, কৰ্মক্ষেত্ৰৰ প্ৰতিযোগিতা, ঊৰ্ধ্বতন কৰ্তৃপক্ষৰ আশা-প্ৰত্যাশা আদিয়ে চকাৰিজীৱীৰ মানসিক অৱস্থাত প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ ফলত চিন্তা, উৎকণ্ঠা, নিদ্ৰাহীনতা আৰু মানসিক অস্থিৰতা দেখা যায়।

একেদৰে ব্যৱসায়ীসকলেও নিজৰ ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন ধৰণৰ মানসিক চাপৰ সন্মুখীন হয়। বজাৰৰ প্ৰতিযোগিতা, লাভ-লোকচানৰ চিন্তা, ঋণ-ধাৰ, কৰ্মচাৰী ব্যৱস্থাপনা, নতুন পৰিকল্পনা আদিয়ে ব্যৱসায়ীৰ মনত স্থায়ী চাপ সৃষ্টি কৰে। বিশেষকৈ অৰ্থনৈতিক অনিশ্চয়তা আৰু ভৱিষ্যতৰ আশংকাই ব্যৱসায়ীৰ মানসিক শান্তি নষ্ট কৰিব পাৰে।

শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ক্ষেত্ৰতো মানসিক চাপৰ সমস্যা বৃদ্ধি পাইছে। পৰীক্ষাৰ চাপ, অভিভাৱকৰ আশা, উচ্চ শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ চিন্তাই তেওঁলোকক মানসিকভাৱে অস্থিৰ কৰি তোলে। ফলস্বৰূপে মনোযোগৰ অভাৱ, হতাশা আৰু আত্মবিশ্বাস হ্ৰাস পায়।

মানসিক চাপৰ প্ৰভাৱ কেৱল মানসিক দিশতে সীমাবদ্ধ নাথাকে; ই শাৰীৰিক স্বাস্থ্যতো প্ৰভাৱ পেলায়। উচ্চ ৰক্তচাপ, হৃদৰোগ, মাইগ্ৰেন, নিদ্ৰাহীনতা আদি বহুতো শাৰীৰিক সমস্যাৰ মূলত মানসিক চাপ জড়িত থাকে। অধিক চাপৰ ফলত মানুহৰ সামাজিক সম্পৰ্কো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।

সেয়ে মানসিক চাপ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতিকাৰৰ বাবে কিছুমান পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা অতি জৰুৰী। প্ৰথমতে, সময় ব্যৱস্থাপনা (time management) অতি গুৰুত্বপূর্ণ। কামসমূহ পৰিকল্পিতভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰিলে চাপ কমে। দ্বিতীয়তে, নিয়মিত ব্যায়াম, যোগ আৰু ধ্যান-ধ্যান (meditation) মানসিক শান্তি বজাই ৰাখিবলৈ সহায় কৰে। তৃতীয়তে, পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ সৈতে সময় কটোৱা আৰু মনৰ কথা ভাগ-বতৰা কৰাটো মানসিক চাপ হ্ৰাস কৰিবলৈ সহায়ক।

ইয়াৰ উপৰিও ইতিবাচক চিন্তা (positive thinking), যথেষ্ট নিদ্ৰা, স্বাস্থ্যকৰ আহাৰ আৰু অৱসৰৰ সঠিক ব্যৱহাৰে মানসিক স্বাস্থ্য উন্নত কৰে। প্ৰয়োজন হ’লে মনোবিজ্ঞানী বা পৰামৰ্শদাতাৰ সহায় লোৱাটোও উচিত।

 শেষত ক’ব পাৰি যে মানসিক চাপ জীৱনৰ এক অংশ হলেও ইয়াক সঠিকভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিলে সুস্থ আৰু সুখী জীৱন যাপন কৰা সম্ভৱ। সজাগতা, সু-অভ্যাস আৰু ইতিবাচক দৃষ্টিভংগীৰ জৰিয়তে মানসিক চাপক সমস্যা নহয়, বৰং শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা সম্ভৱ।

Stress Management for Students During : A Guide for HS Final Level Students

Examinations are an integral part of academic life, and for students appearing in the Higher Secondary (HS) final examinations, this period often brings intense pressure and anxiety. The HS final examination is not only a test of knowledge but also a stepping stone toward higher education and future career opportunities. Therefore, it is natural for students to experience stress. However, managing this stress effectively is essential to maintain both mental well-being and academic performance.

Understanding Examination Stress

Stress during examinations is a common phenomenon. It arises due to fear of failure, high expectations from parents and teachers, competition among peers, and uncertainty about future prospects. While a moderate level of stress can motivate students to study harder and perform better, excessive stress can negatively affect concentration, memory, sleep, and overall health. Symptoms may include anxiety, irritability, fatigue, lack of appetite, and difficulty in focusing on studies.

Recognizing these signs at an early stage helps students take necessary steps to manage stress effectively.

Importance of Proper Planning

One of the most effective ways to reduce examination stress is proper planning and time management. HS final students often have a vast syllabus, and last-minute preparation can lead to panic and confusion. Preparing a realistic study schedule helps distribute the workload evenly.

Students should:

• Break the syllabus into manageable portions.
• Set daily and weekly study goals.
• Prioritize difficult subjects or topics.
• Allocate time for revision.

Following a well-structured timetable not only improves preparation but also builds confidence and reduces anxiety.

Healthy Study Habits

Developing healthy study habits is crucial during examination time. Studying continuously for long hours without breaks can lead to mental exhaustion. Instead, students should adopt techniques like the Pomodoro method (25–30 minutes of study followed by a short break).

Other helpful habits include:

• Studying in a quiet and well-lit environment.
• Making short notes for quick revision.
• Practicing previous years’ question papers.
• Discussing difficult topics with teachers or friends.

These practices enhance understanding and retention, making students feel more prepared and less stressed.

Physical Health and Nutrition

Physical health plays a significant role in managing stress. During examinations, many students neglect their diet and sleep, which can negatively impact their performance.

Students should:

• Eat balanced and nutritious meals.
• Stay hydrated.
• Avoid excessive caffeine and junk food.
• Ensure 7–8 hours of sleep daily.

Regular physical activities such as walking, stretching, or light exercise help reduce stress hormones and refresh the mind. Even 10–15 minutes of exercise daily can improve mood and concentration.

Mental Relaxation Techniques

Relaxation techniques are highly beneficial for managing examination stress. Simple practices like deep breathing, meditation, and mindfulness can calm the mind and improve focus.

Students can try:

• Deep breathing exercises for a few minutes daily.
• Short meditation sessions.
• Listening to soft music.
• Engaging in hobbies like reading, drawing, or gardening for relaxation.

These activities refresh the mind and prevent burnout during intense study periods.

Positive Thinking and Self-Confidence

Maintaining a positive attitude is essential during examinations. Students should avoid negative thoughts such as “I will fail” or “I cannot do this.” Instead, they should believe in their preparation and abilities.

Encouraging self-talk like:

• “I am well prepared.”
• “I will do my best.”
• “Exams are just one part of life.”

Such positive affirmations boost confidence and reduce anxiety. Remember, examinations test knowledge, not a student’s worth or potential.

Support from Parents and Teachers

Parents and teachers play a crucial role in helping students manage stress. They should provide emotional support, encouragement, and a positive environment. Instead of creating pressure through unrealistic expectations, they should motivate students to do their best.

Open communication between students, parents, and teachers helps in addressing fears and concerns effectively.

On the Day of Examination

On the examination day, students should:

• Reach the exam center early.
• Carry necessary documents and stationery.
• Stay calm and read the question paper carefully.
• Attempt questions with confidence and proper time management.

If any question seems difficult, students should not panic. They should move to other questions and return later.

Examinations are an important phase in a student’s academic journey, especially at the HS final level. However, they should not become a source of overwhelming stress. With proper planning, healthy habits, positive thinking, and support from family and teachers, students can manage examination stress effectively.

Remember, success is not determined by a single examination but by continuous learning, perseverance, and self-belief. Stay calm, stay confident, and give your best effort. Every challenge is an opportunity to grow and move closer to your dreams.

Reason to choose Botany as Career after HS

A Seed of Passion: How Botany Can Change Your Life

Dr. E. K. Janaki Ammal — The Indian Botanist Who Reached the World Stage

Many years ago, in a small town in Kerala, a young girl named Janaki Ammal developed a deep love for plants. At a time when very few Indian women pursued higher education in science, she chose Botany as her subject and followed her passion with courage.

She studied plant science and became one of the first Indian women botanists to earn a doctoral degree abroad. Through her research in plant cytology and plant breeding, she made remarkable contributions to improving sugarcane and other crops in India. She later worked at the prestigious Royal Horticultural Society in London and played a major role in developing India’s botanical research after independence.

Her journey teaches us that:

• A simple interest in plants can lead to global recognition.
• Botany can open doors to research, conservation, and innovation.
• Determination and love for nature can make you a pioneer.

Today, she is remembered as one of India’s greatest botanists — proving that Botany is not just a subject, but a powerful career path.

---

Wangari Maathai — From Botany Student to Nobel Laureate

Another inspiring story is that of Wangari Maathai from Kenya. She studied Biological Sciences and Botany, driven by her love for trees and environment. She later started the Green Belt Movement, encouraging people to plant trees to protect nature and support livelihoods.

Her work connected plants, environment, and human well-being. For her extraordinary contribution, she received the Nobel Peace Prize in 2004 — becoming the first African woman to win this honour.

Her story reminds students that:

• Studying Botany can help you protect the Earth.
• Plant science can bring social change and global recognition.
• One botanist can transform the environment of an entire nation.

---

A Recent Inspiration: Dr. Aditi Mukherji — Modern Environmental Scientist

In recent times, Dr. Aditi Mukherji, an Indian scientist working in environmental and agricultural science, has brought global recognition to plant and environmental research. With a strong academic foundation in ecology and plant–environment interactions, she has worked on sustainable agriculture, water management, and climate change.

She was part of the IPCC team awarded the Nobel Peace Prize and received the prestigious Norman Borlaug Award (2023) for her contribution to agriculture and environment.

Her journey shows today’s students that:

• Botany and environmental science are among the most important careers of the future.
• Plant science helps solve climate change and food security challenges.
• Young botanists can achieve international recognition even today.

---

🌿 Message to HS Students Choosing Botany

Dear students,
As you step into higher education after HS, remember that Botany is the science of life, nature, and future sustainability. From forests to agriculture, from climate change to medicines — plants are at the centre of our survival.

If you choose Botany:

• You can become a scientist, professor, researcher, or environmentalist.
• You can work in forest services, biodiversity conservation, agriculture, or climate science.
• You can contribute to protecting our planet and humanity.

Every great botanist once sat in a classroom like you.
Your journey may begin with a simple leaf, but it can lead to global achievements.

Let your curiosity grow like a seed.
Let your dreams bloom like flowers.
Choose Botany — and grow with nature. 🌱

Shifting Global Politics and the Uncertain Future of Sustainable Development

The socio-political landscape of the world is undergoing rapid and often unpredictable transformation. Major global powers, once seen as stabilizing forces for peace and development, are increasingly engaged in policies and practices that raise serious concerns about sustainability, equity, and long-term global prosperity. In this evolving context, questions surrounding the stability of the world economy and the possibility of holistic development have become more relevant than ever.

Over the past few decades, globalization created an interconnected world where economic growth, technological progress, and international cooperation were expected to bring collective prosperity. However, recent geopolitical tensions, economic rivalries, trade wars, and regional conflicts have exposed the fragile nature of this interconnected system. Many powerful nations, in their pursuit of strategic dominance and short-term economic advantage, often prioritize national interest over global well-being. This approach, while politically convenient, can undermine the principles of sustainable peace and inclusive development.

One of the major challenges today is the growing trend of unsustainable economic and political practices. Heavy dependence on fossil fuels, large-scale industrial expansion without adequate environmental safeguards, and unequal distribution of resources continue to widen the gap between developed and developing nations. While international platforms frequently discuss climate change, poverty eradication, and sustainable growth, implementation often remains inconsistent. The gap between global commitments and real-world actions creates uncertainty about the future of the world economy and environmental stability.

Furthermore, the increasing polarization among major world powers has weakened multilateral cooperation. Institutions that once played a crucial role in maintaining global balance are now often influenced by strategic interests rather than collective human welfare. As a result, international decisions related to trade, climate policy, technological access, and public health sometimes fail to address the needs of smaller and vulnerable nations. This imbalance affects global economic stability and delays progress toward holistic development.

Holistic development is not merely about economic growth; it includes social justice, environmental sustainability, cultural harmony, and equitable access to opportunities. When global policies focus primarily on economic competition and geopolitical dominance, these broader dimensions of development are often neglected. The consequences can be seen in rising economic inequality, environmental degradation, migration crises, and social unrest across various parts of the world.

However, despite these challenges, it would be overly pessimistic to assume that the future is entirely uncertain. The global community still possesses the knowledge, technology, and institutional frameworks necessary to move toward sustainable development. What is required is stronger political will, transparent governance, and a renewed commitment to international cooperation. Major countries must recognize that long-term global stability and prosperity cannot be achieved through unilateral actions or unsustainable practices.

Civil society, academic institutions, youth movements, and responsible media also have a significant role to play. By promoting awareness, encouraging dialogue, and advocating for sustainable policies, they can influence decision-makers and foster a more balanced approach to development. Regional cooperation, investment in green technology, and inclusive economic policies can help restore confidence in the global system.

In conclusion, the concern that current global socio-political trends may lead to uncertainty in economic prosperity and holistic development is not without merit. The actions of major countries and international institutions will significantly determine the direction of the world in the coming decades. If sustainability, cooperation, and human welfare are prioritized over short-term gains and power politics, a stable and prosperous future remains possible. Otherwise, the world may continue to face growing uncertainty in its journey toward peace and development.

Photosynthetic pigments and function

Photosynthetic Pigments

Photosynthetic pigments are light-absorbing molecules present in plants, algae, and photosynthetic bacteria that capture solar energy and convert it into chemical energy during photosynthesis. These pigments are mainly located in the thylakoid membranes of chloroplasts and play a crucial role in absorbing light of different wavelengths.

They absorb light energy and transfer it to the reaction center where it is used for the synthesis of ATP and NADPH, ultimately leading to carbohydrate formation.

Functions of Photosynthetic Pigments in Photosynthesis

Photosynthetic pigments contribute to photosynthesis in the following ways:

1. Absorption of Light Energy

Pigments absorb light from the visible spectrum (400–700 nm), known as photosynthetically active radiation (PAR).

• Different pigments absorb different wavelengths.
• This broadens the range of light that plants can use.

2. Energy Transfer

Accessory pigments capture light energy and transfer it to chlorophyll a, the primary pigment in the reaction centre of photosystems.
This process occurs through resonance energy transfer.

3. Initiation of Photochemical Reactions

Chlorophyll a in the reaction centre converts light energy into chemical energy by exciting electrons.
These high-energy electrons enter the electron transport chain, leading to formation of ATP and NADPH.

4. Protection Against Photooxidation

Carotenoids protect chlorophyll from damage caused by excess light and reactive oxygen species by dissipating excess energy.

Classification of Photosynthetic Pigments

Photosynthetic pigments are mainly classified into three major groups:

1. Chlorophylls

These are the most important photosynthetic pigments.

Types:

• Chlorophyll a – Primary pigment present in all photosynthetic organisms; directly involved in light reactions.
• Chlorophyll b – Accessory pigment in higher plants and green algae; transfers energy to chlorophyll a.
• Chlorophyll c, d, e – Found in certain algae.

Functions:

• Absorb mainly blue and red light
• Participate directly in photochemical reactions

2. Carotenoids

These are accessory pigments and include:

(a) Carotenes

• Orange pigments (e.g., β-carotene)

(b) Xanthophylls

• Yellow pigments (e.g., lutein, zeaxanthin)

Functions:

• Absorb blue and violet light
• Transfer energy to chlorophyll a
• Protect chlorophyll from photooxidation

3. Phycobilins

Water-soluble pigments found in cyanobacteria and red algae.

Types:

• Phycocyanin (blue)
• Phycoerythrin (red)

Functions:

• Absorb light in wavelengths not absorbed by chlorophyll
• Transfer energy to chlorophyll a

          Photosynthetic pigments are essential for capturing and utilizing solar energy in photosynthesis. Chlorophyll a acts as the primary pigment, while accessory pigments like chlorophyll b, carotenoids, and phycobilins expand the absorption spectrum and protect the photosynthetic apparatus. Together, they ensure efficient conversion of light energy into chemical energy, sustaining life on Earth.

MCQs on Photosynthesis

1. The primary pigment involved in photosynthesis is:

A. Chlorophyll b
B. Chlorophyll a
C. Carotene
D. Xanthophyll
Answer: B. Chlorophyll a

2. Photosynthesis occurs in which organelle of plant cells?
A. Mitochondria
B. Ribosome
C. Chloroplast
D. Nucleus
Answer: C. Chloroplast

3. The light reaction of photosynthesis takes place in the:
A. Stroma
B. Thylakoid membrane
C. Cytoplasm
D. Nucleus
Answer: B. Thylakoid membrane

4. The Calvin cycle occurs in the:
A. Thylakoid membrane
B. Grana
C. Stroma
D. Cytosol
Answer: C. Stroma

5. The main function of light reaction is to produce:
A. Glucose and oxygen
B. ATP and NADPH
C. CO₂ and water
D. Only oxygen
Answer: B. ATP and NADPH

6. Photolysis of water occurs in:
A. Photosystem I
B. Photosystem II
C. Calvin cycle
D. Stroma
Answer: B. Photosystem II

7. The enzyme responsible for carbon fixation in C₃ plants is:
A. PEP carboxylase
B. RuBisCO
C. ATP synthase
D. Catalase
Answer: B. RuBisCO

8. The first stable product of Calvin cycle is:
A. Glucose
B. 3-phosphoglyceric acid (3-PGA)
C. RuBP
D. Pyruvate
Answer: B. 3-phosphoglyceric acid

9. Which gas is released during photosynthesis?
A. CO₂
B. O₂
C. N₂
D. CH₄
Answer: B. O₂

10. C₄ plants are characterized by the presence of:
A. Only mesophyll cells
B. Kranz anatomy
C. No chloroplast
D. Only bundle sheath cells
Answer: B. Kranz anatomy

11. In photosynthesis, water acts as:
A. Electron donor
B. Electron acceptor
C. Catalyst
D. Product
Answer: A. Electron donor

12. Which wavelength of light is most effective in photosynthesis?
A. Green
B. Yellow
C. Blue and red
D. Infrared
Answer: C. Blue and red

13. The term “photorespiration” refers to:
A. Oxygen evolution
B. CO₂ fixation
C. Uptake of O₂ and release of CO₂ in light
D. ATP synthesis
Answer: C. Uptake of O₂ and release of CO₂ in light

14. The pigment that absorbs light energy and transfers it to chlorophyll a is:
A. Accessory pigment
B. Primary pigment
C. Enzyme
D. Protein
Answer: A. Accessory pigment

15. The ultimate source of oxygen released in photosynthesis is:
A. CO₂
B. Glucose
C. Water
D. Chlorophyll
Answer: C. Water

16. The process by which plants convert light energy into chemical energy is called:
A. Respiration
B. Transpiration
C. Photosynthesis
D. Fermentation
Answer: C. Photosynthesis

17. Which molecule is regenerated in the Calvin cycle?
A. Glucose
B. RuBP
C. NADPH
D. ATP
Answer: B. RuBP

18. C₄ pathway was first discovered by:
A. Calvin
B. Hatch and Slack
C. Blackman
D. Priestley
Answer: B. Hatch and Slack

19. CAM plants open their stomata during:
A. Day
B. Night
C. Both day and night
D. Afternoon only
Answer: B. Night

20. The Z-scheme in photosynthesis represents:
A. Calvin cycle
B. Electron transport pathway
C. Glycolysis
D. Krebs cycle
Answer: B. Electron transport pathway

আদ্ৰভূমি দিৱস আৰু জন সচেতনতা

বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬: প্ৰাকৃতিক ভঁৰাল ৰক্ষাৰ এক বিশ্বব্যাপী আহ্বান

প্ৰকৃতিৰ সকলো উপহাৰৰ ভিতৰত আর্দ্ৰভূমি বা Wetlands হৈছে এক অতি মূল্যবান, কিন্তু তুলনামূলকভাৱে অদৃশ্যভাৱে উপেক্ষিত সম্পদ। জলাশয়, বিল, হ্ৰদ, পিতনি, পথাৰ অঞ্চল আদি একেলগে আর্দ্ৰভূমিৰ অন্তৰ্গত। এই অঞ্চলসমূহে জলসম্পদ সংৰক্ষণ, জীৱবৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা আৰু জলবায়ু পৰিৱর্তনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰাকৃতিক ঢাল হিচাপে কাম কৰে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ প্ৰতিবছৰে ২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস পালন কৰা হয়।

২০২৬ চনৰ বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱসো এক বিশেষ উপলক্ষ, য’ত আর্দ্ৰভূমি ৰক্ষাৰ ওপৰত পুনৰ এক বিশ্বব্যাপী আলোচনা আৰম্ভ হৈছে।

বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱসৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক পটভূমি

বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস পালন আৰম্ভ হয় Ramsar Convention অনুসৰি। ১৯৭১ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ইৰাণৰ ৰামছাৰ নগৰত “Wetlands of International Importance” চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ মূল লক্ষ্য আছিল বিশ্বৰ আর্দ্ৰভূমিসমূহ সংৰক্ষণ আৰু সঠিক ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰা।

এই দিনটো ১৯৯৭ চনৰ পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে বিশ্বজুৰি “World Wetlands Day” হিচাপে উদযাপন কৰা হৈছে।

আর্দ্ৰভূমিৰ বৈজ্ঞানিক আৰু পৰিৱেশগত গুৰুত্ব

১. জলচক্র আৰু পানীৰ ভঁৰাল

আর্দ্ৰভূমি হৈছে প্ৰাকৃতিক পানীৰ ভঁৰাল। বৰষুণৰ পানী জমা কৰি ই ভূগৰ্ভস্থ জলস্তৰ বৃদ্ধি কৰে। খৰাং বা পানীৰ অভাৱৰ সময়ত এই জলাশয়সমূহে পানী যোগান ধৰে।

২. জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ আশ্ৰয়স্থল

বিশ্বৰ বহু পৰিভ্ৰমী চৰাই, মাছ, উভচৰ প্ৰাণী আৰু জলজ উদ্ভিদ আর্দ্ৰভূমিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। UNESCO আৰু IUCN-ৰ গৱেষণামতে বিশ্বৰ প্ৰায় ৪০% প্ৰজাতি প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে আর্দ্ৰভূমিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

৩. কাৰ্বন শোষণ আৰু জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ

আর্দ্ৰভূমি বিশেষকৈ পীটলেণ্ডসমূহে বৃহৎ পৰিমাণৰ কাৰ্বন সংৰক্ষণ কৰে। ই জলবায়ু পৰিৱর্তন হ্ৰাসৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

৪. বান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু উপকূলীয় সুৰক্ষা

বানপীড়িত অঞ্চল আৰু মেংগ্ৰোভ বনাঞ্চল বানৰ সময়ত পানীৰ চাপ কমাই প্ৰাকৃতিক ঢাল হিচাপে কাম কৰে।

বিশ্বব্যাপী আর্দ্ৰভূমি সংকট: ভয়ংকৰ বাস্তৱতা

গৱেষণা অনুসৰি যোৱা ১০০ বছৰত বিশ্বৰ প্ৰায় ৩৫% আর্দ্ৰভূমি ধ্বংস হৈছে। ই অন্য যিকোনো প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয়তকৈ অধিক দ্ৰুত হাৰত ক্ষয় হ'বলৈ ধৰিছে।

আর্দ্ৰভূমি ধ্বংসৰ মূল কাৰণসমূহ:

• নগৰীকৰণ আৰু উদ্যোগীকৰণ
• আৰ্দ্ৰভূমি পুতি বসতি স্থাপন
• প্লাষ্টিক আৰু ৰাসায়নিক প্ৰদূষণ
• অবৈধ মাছধৰা আৰু বন নিধন
• জলবায়ু পৰিৱর্তনৰ প্ৰভাৱ

এই ধ্বংসৰ ফলস্বৰূপে পানীৰ সংকট, বান-বিপৰ্যয় বৃদ্ধি আৰু জীৱবৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস পাইছে।

ভাৰত আৰু অসমৰ আর্দ্ৰভূমি: সম্ভাৱনা আৰু চেলেঞ্জ

ভাৰতৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ আর্দ্ৰভূমি Ramsar Site হিচাপে স্বীকৃত। অসমত বিশেষকৈ—

• দ্বিপৰ বিল (Guwahati)
• মাজুলীৰ জলভূমি অঞ্চলসমূহ
• পবিতৰা আৰু কাজিৰঙাৰ বন্যপ্ৰাণী জলভূমি

আদি আর্দ্ৰভূমি অঞ্চলসমূহে পৰিভ্ৰমী চৰাই আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অপৰিসীম ভূমিকা পালন কৰে।

কিন্তু দুঃখজনকভাৱে অসমত বহু বিল আৰু আদ্ৰভূমি অবৈধ দখল, প্ৰদূষণ আৰু উন্নয়নমূলক কামৰ চাপত সংকটত পৰিছে।

Wetlands Day ২০২৬ৰ বাৰ্তা আৰু লক্ষ্য

বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬ৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে—

• আর্দ্ৰভূমিৰ গুৰুত্ব জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰা 
• ধ্বংসপ্ৰাপ্ত আর্দ্ৰভূমি পুনৰুদ্ধাৰ কৰা 
• নীতি-নিয়ম কঠোৰভাৱে ৰূপায়ণ
• স্থানীয় সমাজক সংৰক্ষণৰ অংশীদাৰ কৰা

বিশ্বজুৰি এই দিৱসে এক আহ্বান জনাইছে—

“Wetlands are not wastelands, they are lifelands.”

সংৰক্ষণৰ বাবে কিছু প্ৰস্তাৱ

আর্দ্ৰভূমি সংৰক্ষণৰ বাবে তলৰ পদক্ষেপসমূহ অতি প্রয়োজনীয়—

1. আর্দ্ৰভূমি অঞ্চলত অবৈধ দখল বন্ধ কৰা
2. প্লাষ্টিক আৰু বিষাক্ত বর্জনীয় পদাৰ্থ নিক্ষেপ নিষিদ্ধ কৰা
3. স্থানীয় জনগণক সচেতন আৰু সম্পৃক্ত কৰা
4. Ramsar Site সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা আইন শক্তিশালী কৰা
5. বিজ্ঞানভিত্তিক গৱেষণা আৰু নিয়মিত মনিটৰিং ব্যৱস্থা গঠন কৰা

বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬ কেৱল এটা উদযাপন নহয়; ই হৈছে প্ৰকৃতিৰ এক সংকটাপন্ন সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে বিশ্ববাসীৰ এক সংকল্প। আর্দ্ৰভূমি ধ্বংস হ’লে পানী, প্ৰাণী, পৰিভ্ৰমী চৰাই, কৃষি আৰু মানুহৰ জীৱন এক বৃহৎ সংকটত পৰিব।

সেয়েহে, আর্দ্ৰভূমি সংৰক্ষণ মানে জীৱন সংৰক্ষণ।

আহক, Wetlands Day ২০২৬ উপলক্ষে আমি শপথ লওঁ—

“আর্দ্ৰভূমি ৰক্ষা কৰিম, প্ৰকৃতি ৰক্ষা কৰিম, ভবিষ্যৎ ৰক্ষা কৰিম।

ফেচবুক ৰিল আৰু উপাৰ্জন

আজি ডিজিটেল যুগত সামাজিক মাধ্যম কেৱল যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়, ই এখন বৃহৎ অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰলৈ পৰিণত হৈছে। বিশেষকৈ ফেচবুক ৰিল (Facebook Reels) এতিয়া কেৱল বিনোদনৰ বিষয় নহয়, বহুজনৰ বাবে ই আয়ৰ এক শক্তিশালী উৎস হৈ উঠিছে। ক’তিয়া সময়ত কেৱল চাকৰি বা ব্যৱসায়েই উপাৰ্জনৰ পথ আছিল, আজি ৰিল বনাই লাখ-কৰোড় টকা উপাৰ্জন কৰা উদাহৰণ বেছি দেখা যায়।

ফেচবুক ৰিলৰ উপাৰ্জনৰ সুযোগ

ফেচবুকৰ ৰিল ছ’ট ভিডিঅ’ৰ জৰিয়তে ক্ৰিয়েটৰসকলে জনসাধাৰণক আকর্ষণ কৰি বিজ্ঞাপন, স্প’ন্সৰশিপ, ব্ৰেণ্ড প্ৰমোচন আৰু ফেচবুক বোনাছ প্ৰগ্ৰামৰ জৰিয়তে আয় কৰে। Meta (ফেচবুকৰ মালিক প্রতিষ্ঠান) বহু দেশত ক্ৰিয়েটৰসকলৰ বাবে মনিটাইজেচন সুবিধা আৰম্ভ কৰিছে। ফলস্বৰূপে বহুজনেই সামাজিক মাধ্যমক পেশা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে।

সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ক্ৰিয়েটৰসকলৰ উদাহৰণ

১. খাবানে লামে (Khaby Lame)

খাবানে লামে বিশ্বৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰিল আৰু ছ’ট ভিডিঅ’ ক্ৰিয়েটৰ। তেওঁ সহজ ধৰণৰ হাস্যৰসাত্মক ভিডিঅ’ বনাই কোটি কোটি ফ’ল’ৱাৰ লাভ কৰিছে। Facebook Reels আৰু Instagram ৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ বছৰত মিলিয়ন ডলাৰ পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰে বুলি বিভিন্ন প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।

২. মিঃ বিস্ট (MrBeast)

মিঃ বিস্ট মূলত YouTube ত বিখ্যাত হ’লেও Facebook Reels আৰু Shorts প্লেটফৰ্মতো তেওঁ ব্যাপক জনপ্ৰিয়। তেওঁ স্প’ন্সৰশিপ, বিজ্ঞাপন আৰু কণ্টেণ্ট মাৰ্কেটিঙৰ জৰিয়তে বিপুল আয় কৰে।

৩. ভাৰতীয় ক্ৰিয়েটৰসকল

ভাৰততো বহু ক্ৰিয়েটৰে Facebook Reelsৰ পৰা লাখ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, হাস্যৰস, ৰন্ধন-বান্ধন, নৃত্য, শিক্ষা বিষয়ক কণ্টেণ্ট বনোৱা বহুজন ক্ৰিয়েটৰে Meta বোনাছ আৰু ব্ৰেণ্ড ডীলৰ জৰিয়তে আয় বৃদ্ধি কৰিছে।

ৰিল বনাই উপাৰ্জনৰ ইতিবাচক দিশ

১. স্বনিযুক্তিৰ সুযোগ বৃদ্ধি
ৰিল বনোৱাটো এতিয়া নতুন ধৰণৰ কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰিছে।

২. প্ৰতিভা প্ৰকাশৰ সুবিধা
গ্ৰামাঞ্চলৰ বহু প্ৰতিভাশালী যুৱক-যুৱতীও সামাজিক মাধ্যমৰ জৰিয়তে পৰিচিতি লাভ কৰিছে।

৩. ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ৰ উন্নতি
বহু ব্যৱসায়ীয়ে নিজৰ সামগ্ৰী বা সেৱা ৰিলৰ মাধ্যমেৰে প্ৰচাৰ কৰি লাভৱান হৈছে।

নেতিবাচক দিশ আৰু সাৱধানতা

যদিও ৰিলৰ পৰা উপাৰ্জনৰ সুযোগ আছে, তথাপিও কিছুমান সমস্যাও দেখা যায়—

• অশালীন বা ভুল কণ্টেণ্টৰ প্ৰচলন
• সহজে বিখ্যাত হোৱাৰ লোভত শিক্ষাৰ পৰা আঁতৰি যোৱা
• নকল বা বিভ্ৰান্তিকৰ তথ্য প্ৰচাৰ

সেয়েহে ক্ৰিয়েটৰসকলে দায়িত্বশীল আৰু শিক্ষণীয় কণ্টেণ্ট তৈয়াৰ কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজন।

সামাজিক মাধ্যম বিশেষকৈ Facebook Reels আজি নতুন যুগৰ উপাৰ্জনৰ এক বৃহৎ ক্ষেত্ৰ। খাবানে লামে, মিঃ বিস্টৰ দৰে বহু ক্ৰিয়েটৰে ৰিল বনাই বিশ্বজুৰি সাফল্য লাভ কৰিছে। ভাৰত তথা অসমতো যুৱ সমাজে সঠিক দিশত কণ্টেণ্ট তৈয়াৰ কৰি আয়ৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

ৰিল কেৱল বিনোদনৰ মাধ্যম নহয়, ই যদি সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা যায় তেন্তে ই ভবিষ্যতৰ এক শক্তিশালী কৰ্মসংস্থান আৰু উপাৰ্জনৰ ক্ষেত্ৰ হৈ উঠিব পাৰে।

কিতাপ পঢ়া অভ্যাস: সমাজ, শিক্ষা আৰু জাতিৰ ভৱিষ্যতৰ মূখ্য আশাৰ সঞ্জীৱনী

মানৱ সভ্যতাৰ ইতিহাসলৈ চালে দেখা যায়—যি জাতি, যি সমাজে জ্ঞানক মূল্য দিয়ে, পুথি-পাঠকক সন্মান কৰে, সেই সমাজ কেতিয়াও পিছ পৰি নাথাকে। কিতাপ হৈছে মানুহৰ চিন্তাৰ দীপ, অভিজ্ঞতাৰ ভঁৰাল আৰু উন্নতিৰ পথপ্ৰদৰ্শক। কিন্তু অত্যন্ত দুখজনক কথা যে, আজিৰ দিনত কিতাপ পঢ়াৰ অভ্যাস লাহে লাহে সমাজৰ পৰা হেৰাই যাব ধৰিছে।

আগতে মানুহে সময় উলিয়াই কিতাপ পঢ়িছিল, বাতৰি কাকত নিয়মিতভাৱে অধ্যয়ন কৰিছিল। এটা শিৰোনাম পঢ়িও সমাজৰ অৱস্থা, দেশৰ দিশা, পৃথিৱীৰ পৰিবর্তন বুজিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কিতাপ পঢ়াতো দূৰৰ কথা, বাতৰি কাকতৰ হেডলাইন কেইটা পঢ়া মানুহৰ সংখ্যাও ক্ৰমে কমি গৈছে।

এই পৰিস্থিতি কেৱল ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা সাধাৰণ নাগৰিকৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নহয়। বহু ক্ষেত্ৰত দেখা যায়, শিক্ষক সমাজেও আগৰ দৰে ব্যাপক পুথি অধ্যয়ন নকৰে বুলি বহুতে অভিযোগ কৰে। শিক্ষকে যদি নিজেই পঢ়াৰ অভ্যাস এৰি দিয়ে, তেন্তে ছাত্র সমাজৰ মাজত জ্ঞান অনুৰাগ কিদৰে জাগিব? শিক্ষক হৈছে সমাজৰ পথপ্ৰদৰ্শক। তেওঁলোকৰ ভিতৰত পঢ়াৰ প্ৰেৰণা থাকিলেই শিক্ষাৰ বাস্তৱিক ৰূপ আৰু সৌন্দর্য ফুটি উঠে।

শিক্ষা কেৱল পৰীক্ষাৰ বাবে নহয়

আজিৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এটা ভয়ংকৰ প্ৰবণতা গঢ় লৈ উঠিছে। বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে পূৰ্ণ পাঠ্যপুথি বা গ্ৰন্থ অধ্যয়ন নকৰাকৈ কেৱল চুটি চুটি নোটৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পৰীক্ষাত বহে। পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ পালেই শিক্ষিত হোৱা বুলি ভুল ধাৰণা এটা গঢ় লৈ উঠিছে।

কিন্তু শিক্ষা মানে কেৱল শৈক্ষিক দেওনা পাৰ হোৱা নহয়। শিক্ষা মানে মানুহক মানৱিক, দায়িত্বশীল, চিন্তাশীল, আৰু জ্ঞানী ৰূপে গঢ়ি তোলা। যদি কেৱল পৰীক্ষাৰ বাবে পঢ়া হয়, তেন্তে ভিতৰৰ জ্ঞানৰ ভঁৰাল উদং হৈ পৰে। সমাজৰ বাবে এইটো কেতিয়াও শুভ লক্ষণ নহয়।

কিতাপ নপঢ়িলে জাতিৰ ভৱিষ্যত অন্ধকাৰ

কিতাপ নপঢ়া সমাজ মানে জ্ঞানহীন সমাজ। জ্ঞানহীন সমাজ মানে চিন্তাহীন সমাজ। আৰু চিন্তাহীন সমাজ কেতিয়াও উন্নতিৰ দিশত আগবাঢ়িব নোৱাৰে।

এটা জাতিৰ উন্নতি কেৱল অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে, তাৰ বৌদ্ধিক শক্তি, নৈতিকতা আৰু সাংস্কৃতিক সমৃদ্ধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কিতাপ পঢ়া অভ্যাসে মানুহৰ মন মানসিকতা পৰিশুদ্ধ কৰে, চিন্তাধাৰা গভীৰ কৰে, আৰু সমাজক সুস্থ পথলৈ আগুৱাই নিয়ে।

সামাজিক মাধ্যম কিতাপৰ বিকল্প নহয়

আজিৰ যুগটো সামাজিক মাধ্যমৰ যুগ। ফেচবুক, ইনষ্টাগ্ৰাম, ইউটিউব আদি মাধ্যমত বহু তথ্য সহজতে উপলব্ধ। কিন্তু এইবোৰ অধিকাংশই তৰল, ক্ষণস্থায়ী আৰু প্ৰায়ে বিভ্ৰান্তিকৰ।

ফেচবুকৰ দুটা পষ্ট বা হোৱাটছএপৰ কেইটামান মেচেজে কেতিয়াও জীৱনৰ গভীৰ জ্ঞান পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰে। কিতাপে যি ধৈৰ্য, গভীৰতা, আৰু বাস্তৱ অভিজ্ঞতা দিয়ে, সেইটো সামাজিক মাধ্যমে কেতিয়াও দিব নোৱাৰে।

সংসাৰ জীৱনত কিতাপৰ প্ৰয়োজনীয়তা

বিশেষকৈ কম বয়সতে সংসাৰ আৰম্ভ কৰা দম্পতীয়ে যদি জীৱনত দৰকাৰ হোৱা কিতাপ পঢ়াৰ অভ্যাস বাদ দিয়ে, তেন্তে দীঘলীয়া জীৱন কেনেকৈ সুচাৰুৰূপে অতিবাহিত কৰিব?

সংসাৰ চলোৱা মানে কেৱল উপাৰ্জন কৰা নহয়। সন্তান প্ৰতিপালন, মূল্যবোধ শিক্ষা, সমাজৰ সৈতে খাপ খোৱা—এই সকলো ক্ষেত্ৰতে জ্ঞানৰ দৰকাৰ। এই জ্ঞান পুথিৰ মাজেৰেই লাভ হয়।

নিজৰ সন্তানক সু-পৰামৰ্শ দিবলৈ, সৎ পথ দেখুৱাবলৈ, পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰথমে নিজেই পঢ়াৰ আদৰ্শ স্থাপন কৰিব লাগিব। পুথি অধ্যয়ন হৈছে সন্তানক উন্নত ভবিষ্যৎ উপহাৰ দিয়াৰ এক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ উপায়।

পঢ়াৰ অভ্যাসে গঢ়ে সুস্থ সমাজ

যদি সমাজৰ প্ৰতিজন নাগৰিকে দিনে অন্ততঃ আধাঘণ্টা কিতাপ পঢ়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে, তেন্তে সমাজৰ বৌদ্ধিক পৰিৱেশ সম্পূৰ্ণ সলনি হৈ যাব।

কিতাপ পঢ়িলে—

• চিন্তা শক্তি বৃদ্ধি পায়
• ভাষা দক্ষতা উন্নত হয়
• মন মানসিকতা শান্ত হয়
• নৈতিক মূল্যবোধ জাগে
• আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়
• জীৱনক লৈ গভীৰ দৃষ্টিভংগী গঢ়ি উঠে

সেয়েহে কিতাপ পঢ়া মানে কেৱল ব্যক্তিগত উন্নতি নহয়, ই এটা জাতিৰ সামূহিক উত্তৰণ।

আহক, পুনৰ পুথি‌ পঢ়াৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তুলোঁ

আজিৰ যুগত আমাৰ প্ৰয়োজন কিতাপৰ পৃষ্ঠালৈ পুনৰ উভতি যোৱা। ঘৰতেই হওক বা স্কুল-কলেজত বা জিলাৰ পুথিভঁৰালতেই হওক পুথিভঁৰালবোৰৰ মূল্য পুনৰ জগাই তুলিব লাগিব।

শিক্ষক, ছাত্র, অভিভাৱক, আৰু সমাজৰ প্ৰতিজন নাগৰিক—সকলোৱে কিতাপৰ সৈতে বন্ধুত্ব গঢ়ি তুলিলে এখন আলোকিত সমাজ গঢ় ল’ব।

কাৰণ কিতাপ হৈছে মানুহৰ জীৱনৰ সত্য সহচৰ, জ্ঞানৰ দীপশিখা আৰু উন্নত ভৱিষ্যতৰ মূল চাবিকাঠি।

মানৱ জাতিৰ ভৱিষ্যৎ কিহৰ বাবে সংকটাপন্ন?

মানৱ জাতি ইতিহাসৰ এক উন্নত যুগত বাস কৰি আছে। বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, চিকিৎসা আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ অভূতপূৰ্ব বিকাশে মানৱ সমাজক বহু আগুৱাই লৈ গৈছে। চন্দ্ৰ অভিযান, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, আধুনিক চিকিৎসা, আৰু ডিজিটেল বিপ্লৱে জীৱন সহজ কৰি তুলিছে। কিন্তু এই সাফল্যৰ মাজতে বিশ্বজুৰি এক গভীৰ উদ্বেগৰ সৃষ্টি হৈছে—মানৱ জাতিৰ ভৱিষ্যৎ আজি বিভিন্ন সংকটৰ কবলত পৰিছে। জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, প্ৰদূষণ, জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ, যুদ্ধ-বিগ্ৰহ, প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অপব্যৱহাৰ আৰু নৈতিক অৱক্ষয় আদিয়ে মানৱ সভ্যতাক এক অনিশ্চিত ভবিষ্যতৰ দিশে ঠেলি দিছে।

১. জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু গ্লোবেল ৱাৰ্মিং

মানৱ জাতিৰ ভৱিষ্যৎ সংকটাপন্ন হোৱাৰ অন্যতম ডাঙৰ কাৰণ হৈছে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন। শিল্পায়ন, যান-বাহনৰ ধোঁৱা, বন ধ্বংস আৰু কয়লা-তেল ব্যৱহাৰৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত কার্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত পৃথিবীৰ গড় উষ্ণতা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে।

বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, বিগত শতাব্দীত বিশ্ব উষ্ণতা প্ৰায় ১ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছতকৈ অধিক বৃদ্ধি পাইছে। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত—

• হিমবাহ গলিছে
• সাগৰৰ পানী স্তৰ বৃদ্ধি পাইছে
• অতিবৃষ্টি, বানপানী আৰু খৰাং বৃদ্ধি পাইছে
• কৃষি উৎপাদনত ব্যাপক প্ৰভাৱ পৰিছে

ইয়াৰ দ্বাৰা খাদ্য সংকট আৰু বাসস্থান সংকট সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকা বৃদ্ধি পাইছে।

২. প্ৰদূষণ আৰু স্বাস্থ্য সংকট

আজি বায়ু, পানী আৰু মাটিৰ প্ৰদূষণ বিশ্বৰ এক ডাঙৰ সমস্যা হৈ পৰিছে। শিল্প কাৰখানাৰ বিষাক্ত গেছ, প্লাষ্টিক আৱৰ্জনা, ৰাসায়নিক বর্জ্য আৰু নগৰীয় জীৱনৰ ধোঁৱাই পৰিৱেশ দূষিত কৰিছে।

বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ মতে, বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে বছৰি লাখ লাখ লোক অকালতে মৃত্যুবৰণ কৰে। প্ৰদূষণে সৃষ্টি কৰে

• ক্যান্সাৰ
• শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ
• হৃদৰোগ
• মানসিক চাপ

প্লাষ্টিক প্ৰদূষণে সাগৰ আৰু খাদ্য শৃংখললৈকে বিষাক্ত কৰি তুলিছে। এইবিলাক সংকটে মানৱ জীৱনক বিপদত পেলাইছে।

৩. জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ

বিশ্বৰ জনসংখ্যা ইতিমধ্যে ৮ বিলিয়নৰ সীমা অতিক্ৰম কৰিছে। জনসংখ্যা বৃদ্ধি মানৱ জাতিৰ ওপৰত এক বৃহৎ চাপ সৃষ্টি কৰিছে। অধিক জনসংখ্যাৰ ফলত—

• খাদ্য সংকট
• বিশুদ্ধ পানীৰ অভাৱ
• বেকাৰ সমস্যা
• বাসস্থান সংকট
• বন ধ্বংস আৰু নগৰায়ণ বৃদ্ধি

সম্পদ সীমিত, কিন্তু চাহিদা বৃদ্ধি পোৱা মানৱ সভ্যতাৰ বাবে গভীৰ সংকট।

৪. প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অপব্যৱহাৰ

মানৱ জাতিয়ে প্ৰকৃতিৰ সম্পদ অতি দ্রুত হাৰত ব্যৱহাৰ কৰি শেষ কৰি পেলাইছে। বন ধ্বংস, খনিজ উত্তোলন, নদী দূষণ, পাহাৰ কটা আদি কাৰণে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য নষ্ট হৈছে।

প্ৰতি বছৰে পৃথিৱীত লাখ লাখ হেক্টৰ বনভূমি ধ্বংস হয়। ইয়াৰ ফলত—

• জীব বৈচিত্র্য হ্ৰাস পাইছে
• বহু প্ৰজাতি বিলুপ্ত হৈছে
• জলচক্র বিঘ্নিত হৈছে
• বন্যপ্ৰাণী আৰু মানৱৰ মাজত সংঘৰ্ষ বৃদ্ধি পাইছে

মানৱ জীৱন প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, সেয়েহে সম্পদ ধ্বংস মানৱ জাতিৰ ভবিষ্যৎ ধ্বংসৰ পথ মুকলি কৰিছে।

৫. যুদ্ধ-বিগ্ৰহ আৰু পৰমাণু অস্ত্ৰৰ বিপদ

বিশ্বৰ বহু দেশত এতিয়াও যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষ চলি আছে। যুদ্ধই মানুহৰ প্ৰাণহানি কৰাৰ লগতে সামাজিক-অর্থনৈতিক কাঠামো ধ্বংস কৰে। বিশেষকৈ পৰমাণু অস্ত্ৰ মানৱ সভ্যতাৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি।

যদি পৰমাণু যুদ্ধ সংঘটিত হয়, তেন্তে—

• কোটি কোটি লোকৰ মৃত্যু
• বিকিৰণজনিত ৰোগ
• কৃষি ধ্বংস
• বিশ্বব্যাপী জলবায়ু বিপর্যয়

এই সকলো মানৱ সভ্যতাৰ অন্ত পৰ্যন্ত আনিব পাৰে।

৬. নৈতিক অৱক্ষয় আৰু সমাজিক অবক্ষয়

আজিৰ যুগত আধুনিকতা বৃদ্ধি পালেও সমাজত নৈতিক মূল্যবোধ হ্ৰাস পাইছে। লোভ, হিংসা, স্বাৰ্থপৰতা, ভ্ৰষ্টাচাৰ, ধৰ্মীয় বিদ্বেষ আদিয়ে সমাজক বিভক্ত কৰিছে।

মানৱিক গুণাবলী নোহোৱা সমাজত উন্নয়ন স্থায়ী নহয়। শান্তি, সহমর্মিতা আৰু সহনশীলতা নাথাকিলে ভবিষ্যৎ অন্ধকাৰময় হৈ পৰিব।

৭. মহামাৰী আৰু নতুন ৰোগৰ সম্ভাৱনা

ক'ভিড-১৯ মহামাৰীয়ে বিশ্ববাসীক দেখুৱাই দিলে যে মানৱ জাতি কিমান অসহায়। নতুন ভাইৰাছ, বেক্টেৰিয়া আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ভবিষ্যৎত অধিক মহামাৰী সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকা আছে।

বিশ্ব স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা প্ৰস্তুত নাথাকিলে এনে মহামাৰী পুনৰ মানৱ সভ্যতাক বিপদত পেলাব পাৰে।

 শেষত ক’ব পাৰি যে মানৱ জাতিৰ ভবিষ্যৎ আজি বহু দিশৰ পৰা সংকটাপন্ন। জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, প্ৰদূষণ, জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ, সম্পদ ধ্বংস, যুদ্ধ-বিগ্ৰহ, নৈতিক অৱক্ষয় আৰু মহামাৰীয়ে মানৱ সভ্যতাক গভীৰ বিপদৰ মুখত ঠেলি দিছে।

তথাপিও মানৱ জাতিৰ আশা শেষ হোৱা নাই। যদি আমি প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ কৰোঁ, সম্পদ সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰোঁ, শান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰোঁ আৰু মানৱিক মূল্যবোধ পুনৰ জাগ্ৰত কৰোঁ, তেন্তে এক সুস্থ, সুৰক্ষিত আৰু উন্নত ভৱিষ্যৎ গঢ়িব পৰা যাব। সচেতনতা আৰু সহযোগিতাই মানৱ জাতিৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক ৰক্ষা কৰিব।