বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬: প্ৰাকৃতিক ভঁৰাল ৰক্ষাৰ এক বিশ্বব্যাপী আহ্বান
প্ৰকৃতিৰ সকলো উপহাৰৰ ভিতৰত আর্দ্ৰভূমি বা Wetlands হৈছে এক অতি মূল্যবান, কিন্তু তুলনামূলকভাৱে অদৃশ্যভাৱে উপেক্ষিত সম্পদ। জলাশয়, বিল, হ্ৰদ, পিতনি, পথাৰ অঞ্চল আদি একেলগে আর্দ্ৰভূমিৰ অন্তৰ্গত। এই অঞ্চলসমূহে জলসম্পদ সংৰক্ষণ, জীৱবৈচিত্ৰ্য ৰক্ষা আৰু জলবায়ু পৰিৱর্তনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰাকৃতিক ঢাল হিচাপে কাম কৰে। এই গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ প্ৰতিবছৰে ২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস পালন কৰা হয়।
২০২৬ চনৰ বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱসো এক বিশেষ উপলক্ষ, য’ত আর্দ্ৰভূমি ৰক্ষাৰ ওপৰত পুনৰ এক বিশ্বব্যাপী আলোচনা আৰম্ভ হৈছে।
বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱসৰ উৎপত্তি আৰু ঐতিহাসিক পটভূমি
বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস পালন আৰম্ভ হয় Ramsar Convention অনুসৰি। ১৯৭১ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ইৰাণৰ ৰামছাৰ নগৰত “Wetlands of International Importance” চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ মূল লক্ষ্য আছিল বিশ্বৰ আর্দ্ৰভূমিসমূহ সংৰক্ষণ আৰু সঠিক ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰা।
এই দিনটো ১৯৯৭ চনৰ পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে বিশ্বজুৰি “World Wetlands Day” হিচাপে উদযাপন কৰা হৈছে।
আর্দ্ৰভূমিৰ বৈজ্ঞানিক আৰু পৰিৱেশগত গুৰুত্ব
১. জলচক্র আৰু পানীৰ ভঁৰাল
আর্দ্ৰভূমি হৈছে প্ৰাকৃতিক পানীৰ ভঁৰাল। বৰষুণৰ পানী জমা কৰি ই ভূগৰ্ভস্থ জলস্তৰ বৃদ্ধি কৰে। খৰাং বা পানীৰ অভাৱৰ সময়ত এই জলাশয়সমূহে পানী যোগান ধৰে।
২. জীৱবৈচিত্ৰ্যৰ আশ্ৰয়স্থল
বিশ্বৰ বহু পৰিভ্ৰমী চৰাই, মাছ, উভচৰ প্ৰাণী আৰু জলজ উদ্ভিদ আর্দ্ৰভূমিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। UNESCO আৰু IUCN-ৰ গৱেষণামতে বিশ্বৰ প্ৰায় ৪০% প্ৰজাতি প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে আর্দ্ৰভূমিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
৩. কাৰ্বন শোষণ আৰু জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ
আর্দ্ৰভূমি বিশেষকৈ পীটলেণ্ডসমূহে বৃহৎ পৰিমাণৰ কাৰ্বন সংৰক্ষণ কৰে। ই জলবায়ু পৰিৱর্তন হ্ৰাসৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
৪. বান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু উপকূলীয় সুৰক্ষা
বানপীড়িত অঞ্চল আৰু মেংগ্ৰোভ বনাঞ্চল বানৰ সময়ত পানীৰ চাপ কমাই প্ৰাকৃতিক ঢাল হিচাপে কাম কৰে।
বিশ্বব্যাপী আর্দ্ৰভূমি সংকট: ভয়ংকৰ বাস্তৱতা
গৱেষণা অনুসৰি যোৱা ১০০ বছৰত বিশ্বৰ প্ৰায় ৩৫% আর্দ্ৰভূমি ধ্বংস হৈছে। ই অন্য যিকোনো প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয়তকৈ অধিক দ্ৰুত হাৰত ক্ষয় হ'বলৈ ধৰিছে।
আর্দ্ৰভূমি ধ্বংসৰ মূল কাৰণসমূহ:
- নগৰীকৰণ আৰু উদ্যোগীকৰণ
- আৰ্দ্ৰভূমি পুতি বসতি স্থাপন
- প্লাষ্টিক আৰু ৰাসায়নিক প্ৰদূষণ
- অবৈধ মাছধৰা আৰু বন নিধন
- জলবায়ু পৰিৱর্তনৰ প্ৰভাৱ
এই ধ্বংসৰ ফলস্বৰূপে পানীৰ সংকট, বান-বিপৰ্যয় বৃদ্ধি আৰু জীৱবৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস পাইছে।
ভাৰত আৰু অসমৰ আর্দ্ৰভূমি: সম্ভাৱনা আৰু চেলেঞ্জ
ভাৰতৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ আর্দ্ৰভূমি Ramsar Site হিচাপে স্বীকৃত। অসমত বিশেষকৈ—
- দ্বিপৰ বিল (Guwahati)
- মাজুলীৰ জলভূমি অঞ্চলসমূহ
- পবিতৰা আৰু কাজিৰঙাৰ বন্যপ্ৰাণী জলভূমি
আদি আর্দ্ৰভূমি অঞ্চলসমূহে পৰিভ্ৰমী চৰাই আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অপৰিসীম ভূমিকা পালন কৰে।
কিন্তু দুঃখজনকভাৱে অসমত বহু বিল আৰু আদ্ৰভূমি অবৈধ দখল, প্ৰদূষণ আৰু উন্নয়নমূলক কামৰ চাপত সংকটত পৰিছে।
Wetlands Day ২০২৬ৰ বাৰ্তা আৰু লক্ষ্য
বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬ৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে—
- আর্দ্ৰভূমিৰ গুৰুত্ব জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰা
- ধ্বংসপ্ৰাপ্ত আর্দ্ৰভূমি পুনৰুদ্ধাৰ কৰা
- নীতি-নিয়ম কঠোৰভাৱে ৰূপায়ণ
- স্থানীয় সমাজক সংৰক্ষণৰ অংশীদাৰ কৰা
সংৰক্ষণৰ বাবে কিছু প্ৰস্তাৱ
আর্দ্ৰভূমি সংৰক্ষণৰ বাবে তলৰ পদক্ষেপসমূহ অতি প্রয়োজনীয়—
- আর্দ্ৰভূমি অঞ্চলত অবৈধ দখল বন্ধ কৰা
- প্লাষ্টিক আৰু বিষাক্ত বর্জনীয় পদাৰ্থ নিক্ষেপ নিষিদ্ধ কৰা
- স্থানীয় জনগণক সচেতন আৰু সম্পৃক্ত কৰা
- Ramsar Site সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা আইন শক্তিশালী কৰা
- বিজ্ঞানভিত্তিক গৱেষণা আৰু নিয়মিত মনিটৰিং ব্যৱস্থা গঠন কৰা
বিশ্ব আর্দ্ৰভূমি দিৱস ২০২৬ কেৱল এটা উদযাপন নহয়; ই হৈছে প্ৰকৃতিৰ এক সংকটাপন্ন সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে বিশ্ববাসীৰ এক সংকল্প। আর্দ্ৰভূমি ধ্বংস হ’লে পানী, প্ৰাণী, পৰিভ্ৰমী চৰাই, কৃষি আৰু মানুহৰ জীৱন এক বৃহৎ সংকটত পৰিব।
No comments:
Post a Comment