ৰঙাভৱনৰ ইতিহাস

— ইতিহাসৰ সাক্ষী, যোৰহাটৰ আবেগ

যোৰহাটৰ বুকুত নিৰৱে থিয় হৈ থকা ৰঙা ইটাৰ সেই পুৰণি ভৱনটো কেৱল এখন চৰকাৰী কাৰ্যালয় নহয়—ই যোৰহাটৰ ইতিহাস, ঐতিহ্য আৰু বহু প্ৰজন্মৰ আবেগৰ এক জীৱন্ত সাক্ষী। “ৰঙাভৱন” নামেৰে পৰিচিত এই ঐতিহাসিক ভৱনটোৰ প্ৰতিটো ইটাৰ মাজত যেন লুকাই আছে অতীতৰ অসংখ্য কাহিনী।

১৯১১ চনত যোৰহাটক অবিভক্ত শিৱসাগৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ১৯১২ চনত প্ৰশাসনিক সদৰ ৰংপুৰৰ পৰা যোৰহাটলৈ স্থানান্তৰিত হয়। তাৰ পিছত ১৯১৪ চনত ব্ৰিটিছ শাসনকালত নিৰ্মাণ কৰা হয় এই ভিক্টোৰিয়ান আৰ্হিৰ ৰঙা ইটাৰ ভৱনটো। তেতিয়াৰ পৰা আজিলৈকে এশ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি ৰঙাভৱনে যোৰহাটৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামাজিক জীৱনৰ বহু উত্থান-পতনৰ সাক্ষী হৈ আহিছে।

এই ভৱনৰ সন্মুখেৰে কিমান মানুহ আহিল, কিমান মানুহ গ'ল—তাৰ হিচাপ নাই। ব্ৰিটিছ শাসনৰ কঠিন সময়, স্বাধীনতা আন্দোলনৰ উত্তাল দিনবোৰ, স্বাধীনতাৰ আনন্দ মূহুৰ্তবোৰ, দেশ গঠনৰ প্ৰচেষ্টা, ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন আৰু সমাজৰ ৰূপান্তৰ—সকলোৰে নীৰৱ সাক্ষী হৈ ৰ'ল ৰঙাভৱন।

১৯৮৩ চনৰ ১ জুলাইত যোৰহাট পৃথক জিলা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰাৰ পিছতো এই ভৱনটোৱেই হৈ থাকিল জিলা আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়। বহু দশক ধৰি জিলা প্ৰশাসনৰ অসংখ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত এই ভৱনৰ ভিতৰতে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। বহু বিষয়া আহিল, বহু বিষয়া অৱসৰ ল'লে; কিন্তু ৰঙাভৱন একেই ঠাইতে, একেই গম্ভীৰতাৰে থিয় হৈ থাকিল।

এই ভৱনৰ সৈতে কেৱল চৰকাৰী নথি-পত্ৰ আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজেই জড়িত নহয়। ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে যোৰহাটবাসীৰ স্মৃতি আৰু অনুভূতি। বহু মানুহৰ জীৱনৰ কোনোবা এটা সময়ত ৰঙাভৱনৰ সৈতে সম্পৰ্ক ঘটিছে। কোনোবাই চৰকাৰী কামত আহিছে, কোনোবাই ন্যায়ৰ আশাত আহিছে, কোনোবাই নিজৰ সমস্যাৰ সমাধান বিচাৰি আহিছে। কাৰোবাৰ বাবে ই কৰ্তৃত্বৰ প্ৰতীক, আন কাৰোবাৰ বাবে ই পুৰণি যোৰহাটৰ এক চিনাকি মুখ।

আজি সময় সলনি হৈছে। আধুনিক প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি জিলা প্ৰশাসন এতিয়া নতুন সংযুক্ত কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰিত হ'বলৈ সাজু হৈছে। ৰঙাভৱনে হয়তো আৰু জিলা আয়ুক্তৰ দৈনন্দিন কাৰ্যালয়ৰ ব্যস্ততা নেদেখিব। ফাইলৰ শব্দ, কৰ্মচাৰীৰ ব্যস্ততা আৰু প্ৰতিদিনে অহা-যোৱা কৰা মানুহৰ ভিৰ হয়তো ক্ৰমে কমি যাব।

কিন্তু এটা ভৱন নীৰৱ হ'লেই তাৰ ইতিহাস নীৰৱ নহয়।

ৰঙাভৱনৰ দেৱালত সময়ৰ চাপ পৰিছে, ইটাবোৰত বয়সৰ চিন পৰিছে; তথাপি ইয়াৰ ঐতিহাসিক মূল্য আৰু মানুহৰ হৃদয়ত ইয়াৰ স্থান অটুট হৈ থাকিব। এই ভৱনটোক সংৰক্ষণ কৰি এটা ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ বা সংগ্ৰহালয় হিচাপে গঢ়ি তুলিব পাৰিলে ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মই কেৱল এখন পুৰণি ঘৰ নেদেখিব—তেওঁলোকে দেখিব যোৰহাটৰ অতীত, অসমৰ প্ৰশাসনিক ইতিহাস আৰু এখন যুগৰ স্মৃতি।

এদিন হয়তো ৰঙাভৱনৰ কোঠাবোৰত চৰকাৰী ফাইলৰ স্তূপ নাথাকিব। হয়তো পুৱা কৰ্মচাৰীৰ ব্যস্ত খোজৰ শব্দও নুশুনা যাব। কিন্তু বেলিৰ শেষ পোহৰত ৰঙা ইটাৰ দেৱালবোৰ যেতিয়া জিলিকি উঠিব, তেতিয়া যেন অতীতৰ পৰা এটা মাত ভাঁহি আহিব—

“মই বহু যুগ দেখিছোঁ। বহু মানুহ দেখিছোঁ। বহু পৰিৱৰ্তনৰ সাক্ষী হৈছোঁ। আজি প্ৰশাসনৰ পৰা বিদায় লৈছোঁ যদিও ইতিহাসৰ পৰা কেতিয়াও বিদায় নলওঁ।”

ৰঙাভৱন সেয়ে কেৱল এটা পুৰণি চৰকাৰী ভৱন নহয়।
ৰঙাভৱন যোৰহাটৰ স্মৃতি। ৰঙাভৱন এক ইতিহাস। ৰঙাভৱন এক আবেগ।

আৰু ইতিহাসৰ বুকুত কিছুমান ঘৰ কেতিয়াও পুৰণি নহয়—
কাৰণ সেই ঘৰবোৰৰ দেৱালত সময়ে নহয়, মানুহৰ স্মৃতিয়ে বাস কৰে।